آنوریسم آئورت شکمی

آنوریسم آئورت شکمی بیماری است با شیوع کم ولی با اهمّیت زیاد و عوارض خطرناک. آئورت شکمی به قسمتی از شریان آئورت بعد از پرده دیافراگم تا قسمتی که این شریان به دو قسمت تقسیم شده و وارد لگن می شود، گفته می شود. این ناحیه از آئورت شایعترین قسمت برای گشاد شدن و آنوریسم آئورت است.

آنوریسم چیست؟

آنوریسم به معنای گشاد شدن و بزرگی قسمتی از یک رگ یا هر حفره و لوله توخالی در بدن است. تعاریف مختلفی برای آنوریسم گفته شده است ولی معتبرترین آن به بزرگی بیش از یک و نیم برابر قطر استاندارد آئورت اطلاق می شود. البته تعریف آنوریسم برحسب قد افراد و بیماریهای ژنتیکی و زمینه ای آنها هم تعریف می شود. در مورد آئورت شکمی بصورت کلی تا ۲۵ میلی متر را می توان نرمال فرض کرد، اگرچه سایز نرمال در آقایان کمی بیشتر از خانمها است.

از سایز ۲۵ میلی متر تا ۳۰ میلی متر را اصطلاحاً «اکتاتیک» Ectatic یا گشادشده می نامیم و از ۳۰ میلی متر آنوریسم آئورت شکمی شروع می شود. البته تا ۴۰ میلی متر را می توان نوع خفیف، تا ۵۵ میلی متر را نوع متوسط و ۵۵ میلی متر و بیشتر را نوع شدید فرض نمود.

سرعت رشد آنوریسم چقدر است؟

این سرعت بسیار متفاوت و متغیر است. سرعت رشد آنوریسم آئورت شکمی بصورت میانگین کمتر از ۳ میلی‌متر در سال است. البته بسته به شرایط بالینی و سایز آنوریسم، سرعت رشد آن متفاوت است.

سرعت رشد آنوریسم آئورت شکمی در سایز کمتر از ۳۰ میلی‌متر، بسیار کم و تدریجی است ولی بعد از ۳۰ میلی‌متر، سرعت رشد به سرعت افزایش پیدا می کند و هرچه قطر آئورت افزایش پیدا می کند، سرعت رشد و خطر پاره شدن آئورت افزایش پیدا می کند. در سایزهای بالای ۵۰ میلی متر، سرعت رشد آنوریسم بسیار زیاد شده و خطر پاره شدن آئورت هم بسیار زیادتر از سایزهای پایین است.

مصرف سیگار و دخانیات، فشارخون بالا، شیمی درمانی و التهاب از موارد رشد سریع آنوریسم هستند.

انواع آنوریسم آئورت شکمی

آئورت شکمی می تواند انواع مختلف داشته باشد. شایعترین نوع آنوریسم در پایین عروق کلیه تشکیل می شود و بصورت قرینه است. به اینصورت که آئورت شکمی بصورت استوانه‌ای و دایره وار گسترش پیدا می کند. 

نوع دوم آنوریسم آئورت، ساکولر Saccular است. در این نوع از آنوریسم، آئورت از یک سمت برجسته می شود و شکل کلی آنوریسم، غیرقرینه است. این نوع از آنوریسم، احتمال بیشتری برای پاره شدن و عوارض دارد.

آنوریسم آئورت شکمی می تواند با آنوریسم در سایر قسمتهای آئورت همراه باشد و به قسمتهای بالاتر آئورت یعنی به سمت قفسه سینه، یا به قسمتهای پایین تر مانند عروق لگن گسترش یابد.این بیماری در افرادی که بیماریهای روماتولوژی یا خود ایمنی دارند، بیشتر دیده می شود. اصول تشخیص و درمان این نوع از آنوریسم متفاوت از آنوریسم آئورت شکمی خالص است.

علت ایجاد آنوریسم آئورت شکمی چیست؟

مصرف سیگار و دخانیات مهمترین علت ایجاد آنوریسم آئورت شکمی است. کشیدن سیگار، حتی برای مدّت کوتاهی می تواند شما را در معرض ابتلا به آنوریسم آئورت شکمی قرار دهد.

فشارخون بالا، کلسترول خون بالا، التهاب، عفونت و دیابت از جمله عوامل خطر برای ایجاد و گسترش بیماریهای آئورت هستند. 

خطر آنوریسم آئورت چیست؟

مهمترین عارضه آنوریسم آئورت شکمی، پاره شدن آن است. این عارضه در صورت عدم درمان فوری، تقریباً کشنده است و مرگ و میر ۱۰۰ درصدی دارد. به همین دلیل تشخیص و درمان این بیماری قبل از عارضه دار شدن، مهم است. درد شکم و پهلوها، اسهال خونی، افت فشارخون و خونریزی اطراف شکم از علایم پاره شدن آنوریسم آئورت شکمی هستند.

عارضه دیگر این بیماری ترومبوز است. لخته شدن خون و انتقال آن به پاها در این بیماری بدلیل بزرگ شدن آئورت و حرکت گردابی خون داخل آنوریسم شکمی به کرّات اتفاق می افتد.

ضربان داخل شکم، برجسته شدن دیواره شکم، فشار بر روی کلیه، مجاری ادراری و سایر اعضای داخلی شکم هم از عوارض این بیماری هستند.